Ikinyabutabire cya Stevia, ikomoka ku mababi y'ikimera cya Stevia rebaudiana, imaze gukundwa cyane nk'uburyohe karemano, budafite karori. Uko abantu benshi bashaka ubundi buryo bwo gusimbura isukari n'ibindi biryoheye umubiri, ni ngombwa gusobanukirwa uburyo ibikomoka kuri stevia bigira ingaruka ku mibiri yacu. Iyi nyandiko izasuzuma ingaruka z'ibikomoka kuri stevia ku buzima bw'abantu, inyungu zishobora kubaho, n'impungenge zose zijyanye no kubikoresha.
Ese ifu ya stevia y’umwimerere ni nziza ku ikoreshwa rya buri munsi?
Ifu y’ibikomoka kuri stevia y’umwimerere muri rusange ifatwa nk’ifite umutekano ku ikoreshwa rya buri munsi iyo ikoreshejwe ku rugero ruringaniye. Ikigo gishinzwe ibiribwa n’imiti muri Amerika (FDA) cyahaye urwego rwa GRAS (Generally Recognised as Safe), bigaragaza ko ifite umutekano ku ikoreshwa nk’inyongeramusaruro ku biryo no ku buryohe.
Imwe mu nyungu z'ingenzi z'ifu ya stevia y'umwimerere ni uko ari isukari karemano ikomoka ku bimera. Bitandukanye n'ibisuguti by'ubukorano, bishobora kugira ingaruka mbi ku buzima, stevia ikomoka ku kimera kimaze ibinyejana byinshi gikoreshwa muri Amerika y'Epfo kubera uburyohe bwacyo.
Ku bijyanye n'ikoreshwa rya buri munsi, ni ngombwa kumenya ko stevia iryoshye cyane kurusha isukari - inshuro zigera kuri 200-300 ziryoshye. Ibi bivuze ko hakenewe ingano nto gusa kugira ngo ugere ku rwego rw'uburyohe wifuza. Ifunguro ryemewe rya buri munsi rya stevia (ADI), nk'uko byashyizweho na Komite Ihuriweho na FAO/OMS ishinzwe kongeramo ibiribwa (JECFA), ni 4 mg kuri kilogarama y'uburemere bw'umubiri ku munsi. Ku muntu mukuru usanzwe, ibi bivuze ko ari 12 mg z'ibinyampeke bya stevia bifite isuku nyinshi ku munsi.
Ikoreshwa risanzwe ryaifu y'ibikomoka kuri stevia y'umwimerereMuri aya mabwiriza ntabwo bishobora guteza ingaruka mbi ku bantu benshi. Mu by’ukuri, hari ubushakashatsi bugaragaza ko stevia ishobora gutanga inyungu ku buzima. Urugero, ntabwo yongera urugero rw’isukari mu maraso, bigatuma iba amahitamo meza ku bantu barwaye diyabete cyangwa abashaka gucunga isukari mu maraso yabo.
Ariko, nk'uko bigenda ku guhindura indyo, ni byiza kugisha inama umuganga mbere yo gushyira stevia mu buzima bwawe bwa buri munsi, cyane cyane niba ufite ibibazo by'ubuzima cyangwa urimo gufata imiti. Hari abantu bashobora kugira ingaruka mbi nko kubyimba cyangwa isesemi iyo bashyize stevia mu mirire yabo bwa mbere, ariko izi ngaruka akenshi ziba iz'igihe gito kandi zikagabanuka uko umubiri ugenda umenyera.
Ni ngombwa kandi kumenya ko nubwo ifu ya stevia y’umwimerere muri rusange ari nziza, si ko ibintu byose bya stevia bingana. Bimwe mu bicuruzwa bya stevia by’ubucuruzi bishobora kuba birimo ibindi bintu cyangwa ibintu byuzuza. Mu gihe uhitamo ibicuruzwa bya stevia, hitamo amahitamo meza kandi y’umwimerere arimo stevia y’umwimerere idafite ibindi bintu bitari ngombwa.
Ni gute ifu ya stevia y’umwimerere igira ingaruka ku rugero rw’isukari mu maraso?
Imwe mu nyungu zikomeye zoifu y'ibikomoka kuri stevia y'umwimerereni ingaruka nke cyane ku rugero rw'isukari mu maraso. Iyi miterere ituma iba uburyo bwiza bwo gusimbura isukari, cyane cyane ku bantu barwaye diyabete cyangwa abagerageza gucunga urugero rw'isukari mu maraso yabo.
Bitandukanye n'isukari, ituma isukari mu maraso yiyongera cyane iyo ikoreshejwe, stevia ntabwo ikubiyemo karubohidrati cyangwa karori byakongera urugero rw'isukari mu maraso. Ibintu biryoshye biri muri stevia, bizwi nka steviol glycosides, ntibikorwa n'umubiri kimwe n'isukari. Ahubwo, binyura mu buryo bw'igogora bitashyizwe mu maraso, ari nabyo bisobanura impamvu stevia idakora ku rugero rw'isukari mu maraso.
Ubushakashatsi bwinshi bwakozwe ku ngaruka za stevia ku isukari yo mu maraso. Ubushakashatsi bwakozwe mu 2010 bwasohotse mu kinyamakuru "Appetite" bwagaragaje ko abitabiriye stevia mbere yo kurya bari bafite igipimo gito cya glucose na insuline nyuma yo kurya ugereranije n'abanywaga isukari cyangwa ibindi biryoshye by'ubukorano. Ibi bigaragaza ko stevia ishobora kuba atari amahitamo adafite aho ahuriye n'isukari yo mu maraso gusa ahubwo ishobora no gufasha mu kuyubahiriza.
Ku bantu barwaye diyabete, iyi miterere ya stevia ni ingirakamaro cyane. Gucunga diyabete akenshi bisaba kugenzura no kugenzura urugero rw'isukari mu maraso, kandi gushaka uburyo bwo guhaza irari ry'ibiryo biryoshye hatabayeho kwiyongera kwa glucose bishobora kugorana. Stevia itanga igisubizo kuri iki kibazo, ituma abantu barwaye diyabete bishimira uburyohe buryoshye batabangamiye uburyohe bwabo bwo kugenzura isukari mu maraso.
Byongeye kandi, ubushakashatsi bumwe bwerekana ko stevia ishobora kugira izindi nyungu ku bantu barwaye diyabete uretse ingaruka mbi ku isukari yo mu maraso. Ubushakashatsi bwasohotse mu 2013 mu kinyamakuru "Journal of Medicinal Food" bwagaragaje ko stevia ishobora kongera ubushobozi bwo kumva insuline no kugabanya stress ya oxidative, byombi bikaba ari ibintu by'ingenzi mu kuvura diyabete.
Ariko, ni ngombwa kumenya ko nubwo stevia ubwayo idatera isukari mu maraso, ikunze gukoreshwa mu bicuruzwa bishobora kuba birimo ibindi bintu bigira ingaruka ku isukari mu maraso. Buri gihe reba ku kirango cy'ibicuruzwa birimo isukari ya stevia kugira ngo urebe neza ko nta isukari yongewemo cyangwa izindi karubohidrati zishobora kugira ingaruka ku rugero rw'isukari mu maraso.
Ku bantu badafite diyabete, gukoresha stevia aho gukoresha isukari bishobora kuba ingirakamaro mu kubungabunga urugero rw'isukari mu maraso rudahinduka. Kwirinda kwiyongera cyane no kwangirika kw'isukari bishobora gufasha mu kubungabunga urugero rw'ingufu zihoraho umunsi wose kandi bishobora no gutuma ubuzima bwiza muri rusange burushaho kuba bwiza.
Ese ifu ya stevia y’umwimerere ishobora gufasha mu kugabanya ibiro?
Ifu y'ibikomoka kuri stevia y'umwimerereByakunzwe cyane nk'imfashanyo ishobora gufasha mu kugabanya ibiro bitewe n'uko nta karori ifite. Uko umubyibuho ukabije ukomeje kwiyongera ku isi, abantu benshi barimo gushaka uburyo bwo kugabanya karori barya batitaye ku buryohe bwiza bakunda. Stevia itanga igisubizo cyiza kuri iki kibazo.
Uburyo bw'ibanze stevia ishobora kugiramo uruhare mu kugabanya ibiro ni ukugabanya karori. Gusimbuza isukari stevia mu binyobwa, ibiryo byokeje, n'ibindi biribwa, abantu bashobora kugabanya cyane karori barya. Tekereza ko ikiyiko kimwe cy'isukari kirimo karori zigera kuri 16. Nubwo ibi bishobora kugaragara nk'ibidahagije, izi karori zishobora kwiyongera vuba, cyane cyane ku bantu banywa ibinyobwa byinshi cyangwa ibiryo biryoshye umunsi wose. Gusimbuza isukari stevia bishobora gutuma umuntu abura karori nyinshi uko igihe kigenda gihita, ibyo bikaba bishobora gutuma agabanya ibiro cyangwa akabikomeza iyo bihujwe n'indyo yuzuye n'imyitozo ngororamubiri ihoraho.
Byongeye kandi, stevia ntisimbura gusa karori ziri mu isukari; ishobora no gufasha kugabanya karori zose mu bundi buryo. Ubushakashatsi bumwe bwerekana ko kurya stevia mbere yo kurya bishobora gutuma umuntu agabanya kurya. Ubushakashatsi bwakozwe mu 2010 bwasohotse mu kinyamakuru "International Journal of Obesity" bwagaragaje ko abitabiriye kurya stevia mbere yo kurya bagaragaje ko inzara yagabanutse kandi ko ibiryo byose baryaga bike ugereranije n'abaryaga isukari cyangwa ibindi biryo biryoshye by'ubukorano.
Indi nyungu ishobora guterwa na stevia mu kugabanya ibiro ni ingaruka zayo ku byifuzo. Abashakashatsi bamwe bavuga ko ibiryo biryoshye by’ubukorano bishobora kongera ubushake bwo kurya ibiryo biryoshye binyuze mu gukangura cyane ibyuma bifasha abantu kurya isukari. Stevia, kubera ko ari ikintu gisanzwe, ishobora kutagira ingaruka nk’izi. Nubwo hakenewe ubushakashatsi bwinshi kuri uru rwego, ibimenyetso by’inkuru zigaragaza ko hari abantu basanga ubushake bwo kurya ibiryo biryoshye bugabanuka nyuma yo guhindura stevia.
Ni ngombwa kandi kumenya ko stevia idatera kwangirika kw'amenyo nk'uko isukari ibikora. Nubwo ibi bitajyanye no kugabanya ibiro, ni inyungu yiyongereye ku buzima ishobora gutuma abantu bahitamo stevia kuruta isukari, bikaba byanatuma bagabanya karori zikoreshwa.
Ariko, ni ngombwa kwibuka ko stevia atari igisubizo cy’igitangaza cyo kugabanya ibiro. Nubwo ishobora kuba igikoresho cy’ingirakamaro mu kugabanya kalori zitangwa, gucunga ibiro neza bisaba uburyo burambuye burimo indyo yuzuye, imyitozo ngororamubiri ihoraho, n’ingeso nziza zo kubaho. Gusimbuza isukari stevia gusa nta zindi mpinduka mu mirire ntabwo bishobora gutuma ugabanya ibiro cyane.
Byongeye kandi, hari ubushakashatsi bwagaragaje ibibazo ku bijyanye no kumenya niba ibiryo biryoshye bitari intungamubiri nka stevia bishobora kugira ingaruka ku mikorobe zo mu nda cyangwa ku mikorere ya metabolike mu buryo bushobora kugira ingaruka ku micungire y'ibiro. Nubwo ibimenyetso bihari ubu bitagaragaza ingaruka mbi za stevia ku buremere, hakenewe ubushakashatsi bwimbitse kugira ngo dusobanukirwe neza ingaruka zayo z'igihe kirekire ku mikorere ya metabolike n'uburemere bw'umubiri.
Mu gusoza,ikinyabutabire cya steviaIgira ingaruka nyinshi ku mubiri zituma iba igisimbura isukari n'ibindi biryoshye by'ubukorano. Ntabwo byongera urugero rw'isukari mu maraso, bigatuma ikwiriye abantu barwaye diyabete cyangwa abagenzura isukari mu maraso. Stevia kandi nta karori irimo, ishobora gufasha mu kugabanya ibiro iyo ikoreshejwe mu ndyo yuzuye. Nubwo muri rusange ifatwa nk'ifite umutekano ku ikoreshwa rya buri munsi, ni byiza gukoresha stevia mu rugero no kugisha inama impuguke mu by'ubuzima niba ufite impungenge. Uko ubushakashatsi bukomeza, dushobora kuvumbura byinshi ku buryo iyi sukari karemano ikorana n'imibiri yacu ndetse n'inyungu zayo ku buzima.
Ibikoresho bya Bioway Organic, byashinzwe mu 2009, bimaze imyaka irenga 13 byibanda ku bicuruzwa karemano. Iyi sosiyete yibanda ku bushakashatsi, gukora no gucuruza ibintu bitandukanye karemano, birimo poroteyine y’ibimera, Peptide, Ifu y’imbuto n’imboga, Ifu y’imirire, n’ibindi, ifite ibyemezo nka BRC, ORGANIC, na ISO9001-2019. Ishingiye ku bwiza bwo hejuru, Bioway Organic yishimira gukora ibikomoka ku bimera byiza cyane binyuze mu buryo bw’umwimerere kandi burambye, butuma habaho isuku n’imikorere myiza. Ishimangira uburyo bwo gushaka ibikoresho birambye, iyi sosiyete ibona ibikomoka ku bimera mu buryo bwita ku bidukikije, ishyira imbere kubungabunga urusobe rw’ibinyabuzima karemano. Nk’ikigo cy’ingenzi kandi cyemewe.uruganda rukora ifu ya stevia y’umwimerere, Bioway Organic yiteze ubufatanye bushoboka kandi iratumira abantu babyifuza kuvugana na Grace Hu, Umuyobozi ushinzwe iyamamazabikorwa, kurigrace@biowaycn.comKubindi bisobanuro, sura urubuga rwabo kuriwww.biowaynutrition.com.
Amareferensi:
1. Anton, SD, n'abandi (2010). Ingaruka za stevia, aspartame, na sucrose ku biryo biryo, guhaga, no ku rugero rwa glucose na insuline nyuma yo kurya. Appetite, 55(1), 37-43.
2. Ashwell, M. (2015). Stevia, Isosi ihoraho ya Karori ntarengwa ya Karori. Nutrition Today, 50(3), 129-134.
3. Goyal, SK, Samsher, & Goyal, RK (2010). Stevia (Stevia rebaudiana) ikintu gitera isukari mu mubiri: isuzuma. Ikinyamakuru Mpuzamahanga cy’Ubumenyi bw’Ibiribwa n’Imirire, 61 (1), 1-10.
4. Gregersen, S., et al. (2004). Ingaruka za stevioside zigabanya isukari nyinshi mu mubiri ku barwayi ba diyabete yo mu bwoko bwa 2. Metabolism, 53(1), 73-76.
5. Komite Ihuriweho n'Impuguke za FAO/WHO ku Nyongeramusaruro z'ibiribwa. (2008). Steviol Glycosides. Mu cyegeranyo cy'Ibisobanuro by'Inyongeramusaruro z'ibiribwa, Inama ya 69.
6. Maki, KC, n'abandi (2008). Ingaruka z'amaraso ya rebaudioside A ku bantu bakuru bazima bafite umuvuduko w'amaraso usanzwe n'uri hasi. Food and Chemical Toxicology, 46(7), S40-S46.
7. Raben, A., n'abandi (2011). Kwiyongera kwa glycaemia nyuma yo kurya, insulinemia, na lipidemia nyuma y'ibyumweru 10 byo kurya indyo ikungahaye kuri sucrose ugereranije n'indyo iryoshye mu buryo bw'ubukorano: igerageza ryagenzuwe mu buryo butunguranye. Ubushakashatsi ku Biryo n'Imirire, 55.
8. Samuel, P., n'abandi (2018). Ikibabi cya Stevia kuva kuri Stevia Sweetener: Gusuzuma Siyansi yacyo, Ibyiza byacyo, n'ubushobozi bwacyo bw'ejo hazaza. Ikinyamakuru cy'imirire, 148(7), 1186S-1205S.
9. Urban, JD, et al. (2015). Isuzuma ry'ubushobozi bwo guhinduranya imiterere y'ibinyabutabire bya steviol. Food and Chemical Toxicology, 85, 1-9.
10. Yadav, SK, & Guleria, P. (2012). Steviol glycosides ikomoka kuri Stevia: isuzuma ry'inzira ya biosynthesis n'ikoreshwa ryayo mu biribwa no mu buvuzi. Isuzuma ry'ingenzi mu bumenyi bw'ibiribwa n'imirire, 52 (11), 988-998.
Igihe cyo kohereza: 15 Nyakanga-2024